ATZERA

• Kontzeptu matematikoren eraikitzean datza, ondokoak hain zuzen ere;

1) Iraunkortasuna, lehengarritasuna eta kantitate kontzeptuak

• Garapenaren hasiera batean, esperientzia eta pertzepzioen arteko lotura

jasotzen da. Hau etapa sentsorio motorean ematen da, 0-2 urte bitartean

kokatzen delarik. Horretarako ausazko saiakerak egiten ditu, horrela eskema

motoreak barneratzen hasiaz, haurraren lehenengo ezagutzak izango direlarik.

• Ondoren, mugimendu fisikoen ordez, barne eskemak edo ekintzen

errepresentazioak jasotzen dira. Hau etapa aurreoperatiboan ematen da 2-7

urte bitartean kokatzen delarik. Etapa hontan pentsamendu sinbolikoa

jorratzen da beti ere errealitateaz jarduten. Horrela ezagutzaren

barneratzea finkatzen du eta zera lortzen du;

-Iraunkortasun printzipioaren oinarria barneratzea (posizioak, lekuak edo

bistan ez egoteak ez duela eragiten objetuen irautean)

-Asmoen zentzuaz jabetzea

-Leheneragarritasunaren printzipioaren oinarria barneratzea (objetuak

deskonposatu ostean lehengora bueltatu daitezkeela)

-Kantitatearen printzipioaren oinarria barneratzea. (multzoen ezaugarriak

iraun egiten dutela, egoeren arabera, baina objetuekin eta ez substantzia

edo magnitudeekin)

• Geroagoan, pentsamendu logikoaren hastapenean murgiltzen da, zera da

ondorioak inferitzeko gauza izaten da. Baita ere, elementu fisikoei lotuta,

kantitate printzipioa substantzia eta magnitude batzuetara luzatzen da. Hau

eragiketa konkretuen etapan ematen da, hau 7-11 urte bitartean kokatzen

delarik. Etapahontan haurrak gai dira zenbaki txikiz lau eragiketa burutzeko

eta baita ere sekuentziak serieak eta ordenazio sistemak inferitzeko. Baina

oraindik ez ordea bolumena, dentsitatea…etabarekin saiatzeko.

2) Espazio kontzeptua

• Haurrak, bere espazioaren ulertze eta orientazioa lortzen ditu,

gorputzaren ezagutza garatzen dioan einean. Horretarako, gorputzaren

mugimenduez eta ingurukoarekin izandako interakzioaz baliatzen da. Ondoko

pausoak jarraitzen ditu:

• Hasiera batean, bere gorputz-eskemarekiko oinarriak barneratzen ditu,

hurrengoak direlarik;

-Barruan eta kanpoan

-Gora eta behera (burua eta oinak)

-Atzean eta aurrean (bizkarra eta bularra)

-Ezker eta eskuin. Ezagutza hauek barneratzeak ikaskuntza luzeago bat

eskatzen du, 6 urte bete arte. Egia esan, adin honekin burutzen baita

albotasun prozesua. Haurrak, ezin izango du baldintza hau beste gorputzetara

proiektatu, soilik bere gorputzarekiko barneratuko du. Izan ere, beste

gorputzetara proiektatzeko posizioen erlatibitatearen kontzeptua ulertu edo

barneratu beharko luke.

• Geroan, haurrak formaren iraunkortasuna barneratzen du, hau da forma

geometrikoak ez direla aldatzen ikuspegiaren arabera. Izan ere, objetuak

diren bezala marrazten ditu (mahaia beti koadro bat bezala marraztuko du

inongo prespektibarik gabe). Ondoren prespektiba jorratzen hasten da, 9 urte

inguru dituenean.

• Azkenik, magnitudeak ezberdintzen edo kontrolatzen hasten da. Hurrengo bi

hauek;

-Lehenik, luzera, neurtzeko patroiaren behar hau 4 urte dituenean hasten da.

Hasiera batean gorputza, oina, zangoa, esku-ahurrak … dira erabiltzen dituen

patroiak eta ondoren 7 urte inguruan, zitak, listoiak… erabiltzeari ekiten

dio.

-Ondoren, azalera magnitudes ezagutzen hasten da, hau askoz zailagoa egiten

zaiolarik, hau barneratzeko bi dimentsioen kontzeptua jakin behar duelako.

Magnitude honen ezagutza 10 urte inguruan lortzen du.

3) Denbora kontzeptua

• Nahiko zaila egiten zaile izan ere, hiru urrats eman behar dituztelako hau

menperatu ahal izan baino lehen.

-Hasieran; aldizkako bizi funtzioekin lotuta dauden une edo momentuak

ezberdintzen hasten da (elikatzeko, higiene, lotarako eta kalerako uneak,…).

Ondorioz, ordenarekin erlazionatuta dauden uneak ezberdintzeko gai izaten

da.

-Geroan; 4 urte inguru adúzcala, eguneko uneak ezberdintzen hasten da (goiz,

arrats, gau).

-Geroagoan; 7 urtetatik aurrera astegunak, hilabeteak, urteko sasoi eta une

bereziak ezberdintzen ditu. Baita ere erlojuaren funtzionamendua ulertzen

hasten da, lehenik orduak, gero erdiak eta azkenik laurdenak, azken hau 9

urte dituenean.